โคราชเริ่มฟื้นเรือนพระยากำธรพายัพทิศ เตรียมต่อยอดเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

สำรวจเรือนอดีตเจ้าเมืองนครราชสีมา

เทศบาลนครนครราชสีมา ภาคีอนุรักษ์เมืองโคราช และสถาบันการศึกษาในพื้นที่ เริ่มโครงการศึกษาประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และแนวทางจัดพื้นที่เรียนรู้ที่ “เรือนพระยากำธรพายัพทิศ” หรือบ้านของดิศ อินทโสฬส ณ ราชสีมา อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมาลำดับที่ 14 ซึ่งดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ 2 พฤศจิกายน 2476 ถึง 1 มีนาคม 2479

เรือนหลังนี้ตั้งอยู่เลขที่ 379 ถนนอัษฎางค์ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครราชสีมา กิจกรรมครั้งนี้มีนายธวัชชัย จึงจรรยา รองนายกเทศมนตรีนครนครราชสีมา เป็นประธาน และมีนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุลนครราชสีมา รวมถึงเครือข่ายอนุรักษ์เมืองโคราชเข้าร่วม

เก็บข้อมูลอาคารไม้เก่าและหลุมหลบภัย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุดจิต เศวตจินดา ผู้ก่อตั้ง VERNADOC Thailand และทีมวิทยากรนำการสำรวจบ้านไม้เก่า 2 ชั้น บ้านเก่า 2 ชั้นกึ่งไม้กึ่งปูน และโรงครัวชั้นเดียวด้านข้าง จุดที่ศึกษา ได้แก่ งานช่างไม้ งานสลัก ลายฉลุ ชิ้นส่วนไม้สักทองเดิมที่ชำรุด รวมถึงงานก่อสร้างถาวรวัตถุ เพื่อจัดทำข้อมูลสำหรับประเมินสภาพและวางแนวทางซ่อมแซม

ภายในบริเวณบ้านยังมีหลุมหลบภัยส่วนบุคคลจากช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ขนาดประมาณ 2.00 คูณ 2.50 เมตร ลึกประมาณ 2.4 เมตร มีทางเข้าสองฝั่งเยื้องกันและบันไดกว้างราว 60–70 เซนติเมตร หลังคาเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กรูปสามเหลี่ยมทรงปั้นหยา มีท่อระบายอากาศ 2 ด้าน ผนังดินก่ออิฐฉาบปูนหนา 40 เซนติเมตร และรองรับคนได้ราว 20 คน

เป้าหมายสู่พิพิธภัณฑ์บ้านเจ้าเมือง

อิทธิพล คัมภิรานนท์ ประธานภาคีอนุรักษ์เมืองโคราชและเลขานุการชมรมผู้สืบสกุล ณ ราชสีมา ระบุว่า บ้านไม้ 2 ชั้นมีอายุกว่า 80 ปี และถูกปิดทิ้งไว้ราว 35 ปีจนเสื่อมโทรม ครอบครัวจึงต้องการรวบรวมประวัติของอดีตเจ้าเมืองคนสุดท้ายและสิ่งของที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์นครราชสีมา เพื่อฟื้นฟูเป็น “พิพิธภัณฑ์บ้านเจ้าเมืองนครราชสีมา พระยากำธรพายัพทิศ”

พระยากำธรพายัพทิศเป็นผู้ริเริ่มสร้างอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารีในปี 2476 ร่วมกับพันเอกพระเริงรุกปัจจามิตรและชาวโคราช โดยมีศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรีเป็นผู้ออกแบบ ขณะที่ VERNADOC Thailand จะใช้ข้อมูลจากการสำรวจเป็นฐานสำหรับออกแบบการซ่อมแซม การจัดสัดส่วนพื้นที่เรียนรู้ และการประสานหลายหน่วยงานเพื่อจัดหางบประมาณตามกระบวนการต่อไป